Araç muayenesi yaklaşırken lastikler, farlar ve frenler kontrol edilir; koltuklar ise çoğu zaman akla gelmez. Oysa yerinden oynayan bir sürücü koltuğu, kilitlenmeyen sırtlık veya kullanılamayan emniyet kemeri muayene sonucunu etkileyebilir. Özellikle koltukları değiştirilmiş, sökülmüş ya da sonradan koltuk eklenmiş araçlarda hazırlığın daha dikkatli yapılması gerekir.
TÜVTÜRK koltuk kusurları değerlendirilirken yalnızca koltuğun dış görünüşüne bakılmaz. Montajın uygunluğu, mekanizmaların çalışması ve araçtaki koltuk sayısının kayıtlarla örtüşmesi de önem taşır. Muayene öncesinde yapılacak kontroller, sorunların randevu gününden önce fark edilmesini sağlar.
TÜVTÜRK Araç Muayenesinde Koltuk Kontrolü Nasıl Yapılır?
Araç muayenesi koltuk kontrolü, oturma alanlarının güvenli kullanımını etkileyen unsurların incelenmesini kapsar. Koltukların bağlantıları, mevcut hasarlar, sabitleme mekanizmaları ve sürücü koltuğunun kilit sistemi bu değerlendirmenin parçalarıdır. Emniyet kemerleri de kendi kontrol başlığı altında incelenir.
Muayeneye hazırlık sırasında koltukların çevresindeki eşyalar kaldırılmalı, kemer tokaları erişilebilir hâle getirilmelidir. Özellikle arka sırada minder arasına kaçmış tokalar veya bagaj eşyalarının altında kalmış kemerler önceden çıkarılmalıdır. Koltuk kılıflarının kemer kullanımını engellemediğinden de emin olunmalıdır.
Kullanıcının yaptığı kontrol, uzman incelemesinin yerini tutmaz. Bununla birlikte koltuğun sallanması, kızak üzerinde kendiliğinden hareket etmesi veya sırtlığın sabitlenmemesi gibi belirtiler kolayca fark edilebilir. Bu sorunlar muayene öncesinde servise gösterilmelidir.
Araç Muayenesinde Hangi Koltuk Kusurları Ağır Kusur Sayılır?
Her koltuk problemi aynı sınıfta değerlendirilmez. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 1 Haziran 2026’dan itibaren uygulanan tablosunda; uygun monte edilmemiş, hasarlı veya onaysız koltuklar ağır kusur başlıkları arasında bulunur. Sabitleme mesnedinin görevini yapmaması ve sürücü koltuğu emniyet kilidinin bulunmaması ya da çalışmaması da ağır kusurdur. Buna karşılık sürücü koltuğunun ayar olanağının yetersizliği ayrı bir maddede hafif kusur olarak yer alır. Değerlendirmede ilgili araç sınıfı da dikkate alınır.
Bu ayrım nedeniyle “koltukla ilgili her sorun muayeneden bırakır” demek doğru değildir. Aynı şekilde, küçük görünen bir hareket boşluğu da önemsiz kabul edilmemelidir. Sorunun hangi parçadan kaynaklandığı belirlenmelidir.
Araç muayenesinde koltuk ağır kusurları araştırılırken döşeme görünümüyle yapısal hasar birbirine karıştırılmamalıdır. Minder üzerindeki bir iz ile kırık koltuk iskeleti aynı problem değildir.
Koltuk Sayısının Ruhsatla Uyuşmaması Muayeneden Geçmeye Engel mi?
Koltuk sayısının tescil kayıtlarıyla uyuşmaması, güncel kusur tablosunda ilgili araç sınıfları için ağır kusur olarak belirtilir. Dolayısıyla araçtaki oturma düzeninin kayıtlarla uyumlu olması gerekir.
Bu konu, özellikle yük taşımak amacıyla arka koltuklarını söken veya ön taraftaki ikili yolcu koltuğunu tekliye çeviren kullanıcıları ilgilendirir. Yapılan değişikliğin geçici olduğu düşüncesiyle kayıt uyumunun göz ardı edilmesi sorun oluşturabilir.
Muayene öncesinde ruhsattaki bilgiler, aracın onaylı düzeni ve mevcut koltuklar birlikte karşılaştırılmalıdır. Fabrika çıkışında sökülebilir koltuk bulunan araçlarda da modelin kendi teknik özelliklerine göre bilgi alınmalıdır. İnternette başka bir araç için verilen cevap, her modelde aynı sonucu doğurmaz.
Koltuk Bağlantıları ve Montajında Nelere Dikkat Edilmelidir?
Koltuk bağlantı kusurları, kullanım sırasında hissedilen hafif bir sallantıyla kendini gösterebilir. Ancak sorunun kaynağı gevşemiş bir bağlantı, aşınmış kızak veya hasarlı bir taban parçası olabilir. Kalıcı çözüm için önce hangi parçanın problemli olduğu bulunmalıdır.
Koltuk ayakları, kızaklar ve gövde bağlantıları uzman tarafından incelenmelidir. Eksik bağlantı elemanları, çatlak parçalar ve sonradan yapılmış belirsiz müdahaleler değerlendirilmelidir. Koltuğun zemine tutunuyor görünmesi, montajın uygun olduğunu tek başına göstermez.
Muayeneye hazırlanırken bağlantıları gelişigüzel sıkmak da doğru değildir. Kullanılan parçalar ve sıkma değerleri aracın teknik gerekliliklerine uygun olmalıdır. Koltuğun hareketini durdurmak için geçici takoz, tel veya benzeri çözümler kullanmak yerine arızalı mekanizma onarılmalıdır.
Emniyet Kemeri ve Koltuk Bağlantı Sistemleri Nasıl Kontrol Edilir?
İlk kontrol, kemerin erişilebilir ve kullanılabilir durumda olup olmadığıdır. Kemer şeridi açılarak kesik, belirgin aşınma veya sıkışma bulunup bulunmadığı incelenebilir. Tokanın kilitlenmesi, düğmeyle açılması ve kemerin normal kullanımda düzgün hareket etmesi denenmelidir.
Güncel tabloda onaysız veya uygun monte edilmemiş kemerler ile ön ve arka kemerlerin ya da kilitlerinin bulunmaması veya kullanılamaması, ilgili sınıflarda ağır kusur olarak yer alır. Emniyet kemeri muayene kusurları değerlendirilirken aracın tabi olduğu donanım şartları esas alınır.
Kemerin yalnızca tokaya takılması yeterli bir kontrol değildir. Hasar şüphesi, kaza geçmişi veya mekanizma arızası varsa servis incelemesi gerekir. Kemer tokasını susturmak için kullanılan aparatlar da arızayı gidermez; gerçek kemer ve uyarı sistemi kontrol edilmelidir.
Sonradan Koltuk Eklenen Araçlar TÜVTÜRK Muayenesinden Geçebilir mi?
Sonradan koltuk eklenmiş olması, tek başına muayene sonucunu belirlemez. Önemli olan uygulamanın araç için uygun olması, gerekli onayların bulunması ve muayene türüne göre istenen belgelerle araç özelliklerinin örtüşmesidir.
Araç koltuk ekleme muayene süreci planlanırken yalnızca koltuğun sağlamlığına odaklanılmamalıdır. Koltuk sayısı, yerleşim, kemer bağlantıları ve tadilatın belgelendirilmesi birlikte ele alınır. Periyodik muayene ile tadilat sonrası yürütülen işlemler birbirine karıştırılmamalıdır.
Her araca koltuk eklenebileceği veya her uygulamanın standart bir projeyle onaylanabileceği varsayılmamalıdır. Araç koltuk dönüşümü yapılmadan önce uygulanabilir onay yolu belirlenmelidir. Muayene, uygunluğu belirsiz bir montajı sonradan kendiliğinden yasal hâle getiren bir işlem değildir.
Araç Muayenesi Öncesinde Koltuklar İçin Kontrol Listesi
Randevudan birkaç gün önce yapılacak inceleme, onarım için zaman bırakır. Kontrolü yalnızca sürücü koltuğuyla sınırlamamak gerekir; seyrek kullanılan arka koltuklarda da sorun bulunabilir.
– Mevcut koltuk düzenini tescil bilgileriyle karşılaştırın.
– Koltuklarda belirgin sallanma veya bağlantı boşluğu olup olmadığını kontrol edin.
– Kızakların ve sürücü koltuğu kilidinin çalışmasını deneyin.
– Katlanır sırtlıkların kullanım konumunda sabitlendiğinden emin olun.
– Emniyet kemerlerini ve tokalarını erişilebilir hâle getirin.
– Kemerlerde kesik, aşınma ve çalışma sorunu bulunup bulunmadığına bakın.
– Koltuk hareketini engelleyen eşyaları kaldırın.
– Önceden yapılmış tadilatlara ait belgeleri gözden geçirin.
Bir problem fark edildiğinde yalnızca muayene günü için geçici çözüm aranmamalıdır. Özellikle bağlantı, kilit ve kemer sorunları günlük yolculuk güvenliğini de etkiler.
Koltuk Kusuru Nedeniyle Muayeneden Kalan Araçlarda Nasıl Bir Yol İzlenmelidir?
İlk adım, muayene raporundaki kusur açıklamasını okumaktır. Koltuk montajı, kemer arızası ve kayıt uyuşmazlığı farklı çözümler gerektirir. Raporun servise gösterilmesi, müdahalenin doğru noktaya yapılmasını kolaylaştırır.
Ağır veya emniyetsiz kusurla muayeneden kalan araçlarda eksikliklerin giderilerek bir ay içinde muayene tekrarına başvurulması gerekir. Bakanlığın açıklamasına göre bu süre geçirilirse ücretsiz tekrar hakkı kaybedilir ve yeniden genel muayene ücreti ödenir.
Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü
Onarım sonrasında ilgili koltuk ve kemer yeniden kontrol edilmelidir. Sorun tescil veya tadilat belgelerinden kaynaklanıyorsa yalnızca mekanik işlem yeterli olmaz. Raporda belirtilen eksikliğin tamamı giderilmeli ve tekrar randevusu son güne bırakılmamalıdır.